uit: PICTURAblad 2 - 2013

tekst: Gaby van der Zee

Bij binnenkomst in het atelier van Jeroen Bodewits kijk ik mijn ogen uit. Naast verschillende machines staan stellingkasten vol kwetsbaar keramiek. Aan de muur hangt een porseleinen zwam met vrolijke rode stippen. In klederdracht geklede Russische vrouwtjes schrijden ondersteboven langs de zwam omhoog waar zich het typisch Russische tafereel van een berkenbos bevindt. Een sprookjesachtig beeld, lijkt het op het eerste gezicht, net als het porseleinen miniatuurlandschap dat zich rechts van me op een pallet bevindt. Maar niets is bij Bodewits wat het lijkt.


Hear no evil, see no evil, speak no evil
Want wanneer ik dichterbij kom, blijkt een deel van wat ik voor een berkenbos aanzag, te bestaan uit kernraketten. De ogenschijnlijk tijdelijke constructie met het miniatuurlandschap rechts van me blijkt, naast uit twee schragen, te bestaan uit een gelamineerde, hoogglans donkerhouten palet met daarop een verontrustend stilleven. Een pijpleiding loopt als een kader door het tafereel. Uit de uiteinden drupt olie, honden vluchten in ondergrondse holen en de grond is behalve met wodkadozen, bezaaid met schedels. Te midden van dit geheel uit keramiek opgebouwde apocalyptische beeld, blijven de in folkloristisch kleding gehulde porseleinen vrouwtjes met dozen over hun hoofd onverstoorbaar doorgaan met het plukken van bloemetjes, blind voor de wereld die om hen heen vergaat. Het beeld is zo sterk en vervreemdend, dat het net is of het tafereel in mijn hoofd tot leven komt en ik de jonge vrouwen vanonder hun kartonnen dozen Russische volksliedjes hoor neuriën terwijl hun omgeving sist, brandt en knettert.


Dat is wat het werk van Bodewits met de kijker doet. Op het eerste gezicht zie je een sprookjesachtig, gedetailleerd en tot in detail afgewerkt (wand)object dat zo uit de porseleinfabriek lijkt te komen. Kijk je een seconde langer, dan merk je dat je op het verkeerde been bent gezet. Je ontdekt dat het een samengesteld object is, bestaande uit een authentiek Russische porseleinen beeldjes met bizarre toevoegingen en kleine details die het beeld ineens een compleet andere betekenis geven.

In 2005 kwam Bodewits voor het eerst in Rusland, waar hij op uitnodiging van een groep architecten een workshop gaf aan de universiteit van Samara. Hij raakte in de ban van het land en sindsdien keert de kunstenaar minimaal één keer per jaar terug. 'Rusland heeft een beladen geschiedenis en is tegelijkertijd sinds de val van het communisme enorm in beweging. Het kantelpunt is er nog steeds voelbaar en dat maakt het zo'n inspirerend land.' De tegenstellingen in zijn werk zijn gebaseerd op de tegenstellingen die hij in Rusland ervaart. Enerzijds is er het vrijheidsgevoel dat het uitgestrekte land oproept, anderzijds heb je er juist te maken met ingeperkte vrijheden door overheid en de maffia. Maar ook de tegenstelling tussen oud en nieuw, die hij er gemixt ziet worden: 'Restanten uit een zeer beeldbepalende periode en verheerlijking van bepaalde tradities door het Kremlin tegenover omarming van het kapitalisme en de opmars met investeringen in het buitenland. Er is intussen ook een generatie die het communisme nooit heeft meegemaakt. Verheerlijking van tradities komt nu vooral vanuit het Kremlin, maar Russen hebben ook in het dagelijks leven allerlei gebruiken en rituelen die ontstaan zijn in die communistische periode,' legt Bodewits uit.